# Пагроза польскай школе

- URL: https://syn.by/historya/arkhivy/pahroza-polskaj-shkolie/
- Published: 1924-05-22T18:25:00+00:00
- Updated: 2026-10-22T19:50:28+00:00
- Section: Архівы
- Language: be
- EN edition: https://syn.by/en/history/archives/a-threat-to-the-polish-school.md
- RU edition: https://syn.by/ru/istoriya/arhivy/ugroza-polskoy-shkolye.md

> Бо ўрад пераклаў кошты школ на гміны, а сяляне ня хочуць даваць на польскую школу, польская прэса сама прызнае пагрозу яе істнаваньню. Газэта радзіць сялянам скласьціся на ўласную, беларускую.

![Пагроза польскай школе](https://syn.by/wp-content/uploads/2026/10/illustration-752-1024x585.webp)

Віленскія польскія газэты ўсіх кірункаў друкуюць цікавыя весткі аб пагрозе істнаваньню ў нас на вёсках польскіх народных школ.

Справа ў тым, што гэныя школы заведзены ў нас прымусова — супраць волі беларускага насяленьня, якое дарэмна дабівалася школы ў сваей роднай мове. Вось-жа, пакуль іх утрымліваў польскі ўрад, усё было добра, і нам вядомы факты, што істнавалі нават такія польскія школы, куды хадзілі па пяцёх, трох вучняў, а то і зусім ніхто ня вучыўся. З гэтае прычыны шмат дзе беларускіх дзяцей пачалі гвалтам прымушаць хадзіць у польскую школу, штрафуючы вельмі цяжка непаслухмяных бацькоў. Але цяпер і гэта не паможа! Бо ў сувязі з рэформай польскіх фінансаў урад пераложыў кошты ўтрыманьня школ на самаўрады. Самаўрады-ж і без таго перагружаны падаткамі, і вясковыя гміны пры ўкладаньні бюджэтаў на другое паўгодзьдзе г. г. ня могуць знайсьці крыніц дзеля пакрыцьця выдаткаў на школы. Самахоць-жа народ даваць складку на польскую школу, як сцьвярджаюць польскія газэты, ня мае ніякае ахворы.

Дарогай дабравольных ахвяр — піша „Słowo“ і „Dzien. Wil.“ — школы маглі-бы ўтрымацца толькі ў тых нячысьленых мясцовасьцях, дзе вучыцель здабыў сабе ў бацькоў вучняў асабліва прызнаньне і пашану.

Зусім справядліва, што такіх мясцовасьцей вельмі мала, а мо’ і зусім няма. І гэтай сваей заявай польскія газэты толькі пацьвярдзілі вядомы ўсім беларусам факт, што наш народ ня хоча польскае школы, што ён дамагаецца сваей, беларускай.

Але з гэтага беларускае сялянства павінна зрабіць свой вывад. Раз школа можа ў нас істнаваць толькі з самахвотных складак, дык няхай сяляне робяць адпаведныя зборы на такую школу, якая ім патрэбна, значыць, на беларускую. І ўжо няма патрэбы ў такіх прыпадках прасіць, каб школа была ўрадовая, „казённая“: даволі прасіць аб пазваленьне на прыватную беларускую школу, ці зварачацца да Беларускае Цантральнае Школьнае Рады, каб яна адчыніла школу на сваё імя, але на кошт сялян — бацькоў вучашчыхся.

Такім парадкам для беларускае школы пагрозы няма: пагроза істнуе толькі для нялюбае народу, непажаданае і прымусовае школы ў чужой мове.