# У Варшаве закрываецца «Дом творцаў», дзе жылі былыя палітвязьні

- URL: https://syn.by/hramadztva/dyjaspara/varshava-dom-tvorcau/
- Published: 2026-11-19T21:00:37+00:00
- Updated: 2026-11-19T21:00:37+00:00
- Section: Дыяспара
- Language: be
- RU edition: https://syn.by/ru/obshchestvo/diaspora-ru/varshava-dom-tvorets-politzaklyuchennyy.md
- EN edition: https://syn.by/en/society/diaspora/house-creators-closing-warsaw.md

> Ідэя варшаўскай пляцоўкі зьявілася ў 2021 годзе, у сьнежні 2025-га пры ёй адкрылі прытулак для былых палітвязьняў. Іншы арганізатар кажа, што культурным месцам для беларусаў без грантаў выжыць цяжка.

![](https://syn.by/wp-content/uploads/2026/11/illustration-8447-1024x585.webp)

Пасьля пяці гадоў працы закрываецца «Дом творцаў» — пляцоўка для беларускіх дзеячаў культуры ў Варшаве. Беларускія ўлады прызналі матэрыял з такой назвай «экстрэмісцкім»; тут гаворка пра варшаўскую прастору.

Ідэя стварыць пляцоўку ў Варшаве зьявілася ў 2021 годзе, а адкрылася яна ў сьнежні 2021 году. У сьнежні 2025 году пры ёй адкрылі невялікі прытулак на 4 пакоі для былых палітвязьняў. Там жылі і тыя, каго вызвалілі ў верасьні 2026 году.

Сяржук Доўгушаў узгадвае, што ў «Доме творцаў» правялі каля паўтара дзясятка рэзыдэнцыяў — музычных, мастацкіх і тэатральных. Паводле яго словаў, мэтай праекту заўсёды была псыхалягічная і творчая падтрымка рэпрэсаваных творчых людзей.

Пятро Маркелаў, заснавальнік Zołak Micro Art Residence у Вільні, заявіў, што ў беларусаў грошай няма, а культурным пляцоўкам для іх без хоць якой-небудзь грантавай падтрымкі выжыць цяжка. Паводле яго словаў, за паўтара года Zołak удалося раскруціць месца і пакрыць каля 50% арэнды за кошт вонкавых браніраваньняў. Сёньня ў Zołak каля 10 удзельнікаў.

Праграма Беларускай рады па культуры (BCC) пакрыла Zołak каля трох месяцаў арэнды гэтай зімой, расказаў Маркелаў. Пасьля году працы рэзыдэнцыі ў павольным рэжыме ён пераехаў у прыватнае жытло. Большасьць кліентаў Zołak, паводле яго словаў, — літоўцы або замежнікі.

У красавіку 2022 году Віленскі беларускі музэй паведаміў, што фінансаваньне культурных праектаў у Эўропе зьмянілася і грантаў стала прыкметна менш. У студзені 2025 году Дональд Трамп прыпыніў фінансавую дапамогу ЗША, праз што беларускія культурныя праекты засталіся без грошай.

У верасьні 2025 году Сяргей Будкін адзначыў, што за тры гады больш за 1600 дзеячаў культуры атрымалі экстраную асабістую падтрымку. У верасьні 2023 году ён апісваў неабходнасьць музычнага агенцтва, цэнтру кіно і хабаў для разьвіцьця культуры ў эміграцыі.

Адміністрацыйнае перасьледваньне закранула 14 чалавек, на іх склалі 22 пратаколы. Пра крымінальнае перасьледваньне вядома прынамсі ў дачыненьні да 68 прадстаўнікоў культурнай сфэры ўнутры краіны і ў эміграцыі. Да крымінальнай адказнасьці прыцягнутыя ня менш за 30 чалавек, у тым ліку траіх завочна. У сакавіку 2024 году былі прымусова ліквідаваныя 45 некамэрцыйных арганізацыяў з розных сэктараў культуры.

Беларускі ПЭН, крытык Лукашэнкі, зафіксаваў 1040 парушэньняў культурных правоў і правоў чалавека ў дачыненьні да дзеячаў культуры ў Беларусі за студзень — верасень 2026 году. Прадстаўнік Аб'яднанага пераходнага кабінэту па нацыянальным адраджэньні Павал Баркоўскі заявіў аб неабходнасьці трансгранічнай сыстэмы існаваньня беларускай нацыі і культуры.
