# Чаму людзі падаюць на галалёдзе і хто атрымлівае самыя цяжкія траўмы

- URL: https://syn.by/hramadztva/zdarouje/liudzi-padac-halaliodzie/
- Published: 2026-11-18T18:30:14+00:00
- Updated: 2026-11-19T15:06:43+00:00
- Section: Здароўе
- Language: be
- RU edition: https://syn.by/ru/obshchestvo/zdorovye/chelovek-padat-gololed.md
- EN edition: https://syn.by/en/society/health/people-fall-ice.md

> Лябараторныя дасьледаваньні паказалі, што коўзаюцца людзі ўсіх узростаў, але пажылыя горш аднаўляюць раўнавагу і часьцей падаюць.

![](https://syn.by/wp-content/uploads/2026/11/illustration-8103-1024x585.webp)

Паводле зьвестак прэс-службы Мінздароўя Беларусі, першыя траўмы ад галалёду і холаду ў краіне пачалі рэгістраваць з 21 лістапада 2024 году. Колькасьць пацярпелых на той момант складала 546 чалавек, больш за ўсё выпадкаў зафіксавана ў Гомельскай вобласьці.

У Берасьцейскай вобласьці, паводле зьвестак міністэрства, [зарэгістравана 67 пацярпелых](https://peramoga.by/zemlya-lyudey/v-belarusi-zaregistrirovany-pervye-gololednye-i-holodovye-travmy): 9 пацыентаў шпіталізаваныя, астатнія атрымалі амбуляторную дапамогу. Траўму ад галалёду атрымалі 62 пацыенты, ад холаду — 5.

Доўгі час лічылася, што канёк сьлізгае, бо лёд пад ім плавіцца. Паводле даведачнага матэрыялу Nature, канькабежцы коўзаюцца па слоі малекул, што круцяцца, а не па лёдзе, які растаў пад лязом. Лёд сьлізкі таму, што малекулы ў яго паверхневым слоі зьвязаныя паміж сабой слаба.⁠[[1]](#sob-ref-1)

У навуковым артыкуле паверхня лёду апісана як тонкі слой малекул, які ў шэрагу прыродных умоваў паводзіць сябе як вадкасьць. Цяпер агульнапрызнана, што плаўленьне пад ціскам мала ўплывае на нізкае трэньне лёду, апрача тэмпэратураў каля пункту плаўленьня.⁠[[2]](#sob-ref-2)

Лябараторныя дасьледаваньні вывучалі, як узроставыя зьмены хады ўплываюць на пачатак пасьлізгненьня і частату падзеньняў. У адным зь іх 28 удзельнікаў дзьвюх узроставых групаў, маладыя і пажылыя, хадзілі па кругавой дарожцы ў страхоўчай прывязі. У выпадковыя моманты, бяз іх ведама, на дарожку паверх сілавой плятформы клалі сьлізкую паверхню.⁠[[3]](#sob-ref-3)

Гарызантальная хуткасьць кантакту пяткі з паверхняй у пажылых аказалася значна вышэйшай, крок — карацейшы, а паскарэньне цэнтру масаў цела пры пераносе вагі — значна ніжэйшае. Пажылыя коўзаліся даўжэй і хутчэй і падалі часьцей. У тых, хто ўпаў, хуткасьць кантакту пяткі была ў цэлым вышэйшай, чым у тых, хто не ўпаў. Аўтары робяць выснову, што менавіта гэтыя ўзроставыя зьмены хады ўплываюць на пачатак падзеньня пры пасьлізгненьні.⁠[[3]](#sob-ref-3)

Іншае лябараторнае дасьледаваньне вывучала, як узьнікаюць, выяўляюцца і пераадольваюцца ненаўмысныя пасьлізгненьні. У ім удзельнічалі 42 чалавекі — маладыя, сярэдняга ўзросту і пажылыя, яны таксама хадзілі па кругавой дарожцы. Маладыя коўзаліся гэтак жа часта, як і пажылыя, то бок імавернасьць самога пасьлізгненьня падобная ва ўсіх узроставых групах. Адрозьніваўся зварот да раўнавагі: у пажылых ён быў значна больш павольны і менш эфэктыўны.⁠[[4]](#sob-ref-4)

Здольнасьць выйсьці з пасьлізгненьня і не ўпасьці, як лічыцца, залежыць ад сілы мышцаў ног і пагаршэньня адчувальнасьці ў пажылых людзей.⁠[[4]](#sob-ref-4)

Гадавое падвойнае сьляпое рандамізаванае дасьледаваньне праходзіла ў Пэрце (Аўстралія). У ім удзельнічалі 302 пажылыя жанчыны ад 70 да 90 гадоў зь нізкім узроўнем вітаміну D у крыві і падзеньнямі за папярэдні год. Сярод тых, хто атрымліваў эргакальцыферол, прынамсі адно падзеньне за год здарылася ў 53.0%, у кантрольнай групе — у 62.9%.⁠[[5]](#sob-ref-5)

Аўтары робяць выснову, што пацыентам з падзеньнямі ў мінулым і нястачай вітаміну D у сонечным клімаце карысная дабаўка эргакальцыферолу разам з кальцыем: яна зьвязаная са зьніжэньнем адноснай рызыкі падзеньня на 19%, галоўным чынам зімой.⁠[[5]](#sob-ref-5)

Зьвесткі з Тайваня паказваюць маштаб наступстваў. Падзеньні складаюць 3.29% усіх шпіталізацыяў пажылых, а на пажылых прыпадае 47.5% усіх шпіталізацыяў праз падзеньні. Большасьць шпіталізаваных пажылых (61.8%) лячылі ў артапэдычных аддзяленьнях, у 64.6% зь іх дыягнаставалі пераломы.⁠[[6]](#sob-ref-6)

Тэрмін знаходжаньня ў бальніцы складаў ад 1 да 110 дзён, у сярэднім 8.67 дня. Сярэднія выдаткі на лячэньне — 56355.11 новых тайваньскіх даляраў (1761 даляр ЗША) на чалавека. Зімой шпіталізацыяў праз падзеньні было больш, чым у іншыя сэзоны.⁠[[6]](#sob-ref-6)

Паводле зьвестак Нацыянальнага інстытуту старэньня ЗША, пажылыя людзі мацней схільныя да ўзьдзеяньня халоднага надвор'я. Да яго небясьпекаў належаць падзеньні на сьнежных і пакрытых лёдам паверхнях, абмаражэньне і пераахаладжэньне — стан, пры якім тэмпэратура цела падае занадта нізка і патрэбная неадкладная дапамога.⁠[[7]](#sob-ref-7)

Крыніцы

- [nature.com](https://www.nature.com/articles/d41586-018-05225-7)

- [pubmed.ncbi.nlm.nih.gov](https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/24950115/)

- [doi.org](https://doi.org/10.1080/0014013031000139491)

- [doi.org](https://doi.org/10.1518/001872005775571014)

- [doi.org](https://doi.org/10.1001/archinternmed.2007.31)

- [doi.org](https://doi.org/10.1016/j.ijge.2012.01.019)

- [nia.nih.gov](https://www.nia.nih.gov/health/safety/cold-weather-safety-older-adults)
