# Як працуюць прышчэпкі ад грыпу і чаму вакцыну абнаўляюць кожны год

- URL: https://syn.by/hramadztva/zdarouje/pryshchepki-hryp/
- Published: 2026-11-19T16:00:25+00:00
- Updated: 2026-11-19T16:00:26+00:00
- Section: Здароўе
- Language: be
- RU edition: https://syn.by/ru/obshchestvo/zdorovye/privivka-gripp.md
- EN edition: https://syn.by/en/society/health/flu-shots-work-vaccine.md

> Антыцелы выпрацоўваюцца прыкладна праз два тыдні пасьля прышчэпкі. Калі імунных досыць многа, вірус губляе магчымасьць распаўсюджвацца.

![](https://syn.by/wp-content/uploads/2026/11/illustration-8265-1024x585.webp)

Прышчэпка ад грыпу паказвае імуннай сыстэме вірус або яго часткі, і арганізм загадзя рыхтуе антыцелы. Паводле зьвестак амэрыканскага Цэнтру па кантролі і прафілактыцы захворваньняў (CDC), яны зьяўляюцца прыкладна праз два тыдні пасьля вакцынацыі і абараняюць ад захворваньня на грып. Сэзонныя вакцыны разьлічаныя на вірусы, якія, паводле зьвестак дасьледаваньняў, будуць самымі пашыранымі ў наступным сэзоне.⁠[[1]](#sob-ref-1)

Склад даводзіцца мяняць штогод. Аўтары дасьледаваньня ў часопісе Science (Hensley і суаўтары, 2009) пішуць, што пасьля вакцынацыі супраць віруса грыпу A адбіраюцца кропкавыя мутацыі ў гемаглютыніне, якія ўхіляюцца ад нейтралізацыі антыцеламі. Гэтая пастаянная эвалюцыя вірусаў, паводле іх высновы, патрабуе штогод мяняць кампанэнты вакцыны. Яны ж адзначаюць: нават недакладна падабраная вакцына карысная для папуляцыі, бо чым болей прышчэпленых, тым болей калектыўнай абароны, здольнай кампэнсаваць кепскае супадзеньне.⁠[[2]](#sob-ref-2)

Калектыўны імунітэт азначае, што дастатковая частка насельніцтва набыла імунітэт, і узбуджальніку цяжка распаўсюджвацца. Па меры назапашваньня імунітэту, ці то падчас эпідэміі, ці дзякуючы вакцынацыі, распаўсюд хваробы абмяжоўваецца недахопам успрымальных людзей. Калі доля імунных вышэйшая за парог калектыўнага імунітэту, перадача інфэкцыі, як правіла, ня можа падтрымлівацца.⁠[[3]](#sob-ref-3)[[4]](#sob-ref-4)

Аўтары працы ў The Journal of Infectious Diseases (Morens і суаўтары, 2022) вызначаюць парог так: дастатковая частка насельніцтва прышчэпленая або перахварэла, і цыркуляцыя ўзбуджальніка ў грамадзтве зьніжаецца ніжэй за ўзровень значнай пагрозы здароўю. Тэарэтычна імунітэту можна дасягнуць і праз хваробу, і праз прышчэпку.⁠[[3]](#sob-ref-3)[[5]](#sob-ref-5)

У спосабу «праз хваробу» ёсьць кошт: шмат людзей памруць або застануцца з наступствамі пасьля выздараўленьня. Акрамя таго, як паказалі дасьледаваньні, імунітэт пасьля інфэкцыі не заўсёды досыць моцны і працяглы супраць COVID-19 і яго зьменлівых варыянтаў. Таму спэцыялісты па грамадзкай ахове здароўя па-ранейшаму рэкамэндуюць прышчапляцца ад каранавіруса.⁠[[3]](#sob-ref-3)

Паводле Morens і суаўтараў, тэрміны «калектыўны імунітэт» і «парог калектыўнага імунітэту» зьявіліся, калі амэрыканскія вэтэрынарныя дасьледнікі пачалі ўжываць іх падчас Першай сусьветнай вайны. Ідэі пра яго замацаваліся ў пачатку XX стагодзьдзя пасьля досьведаў на мышах бактэрыёлага Ўільяма Топлі і назіраньняў Шэлдана Дадлі за эпідэміямі дыфтэрыі ў Каралеўскай школе ў Грынвічы.⁠[[4]](#sob-ref-4)[[5]](#sob-ref-5)

Парог залежыць ад хваробы. Як сказала 28 жніўня 2020 году ўрач Сумья Свамінатан, пры кіры імунітэт патрэбны прыкладна ў 95% людзей. Для SARS-CoV-2, паводле яе словаў, трэба як мінімум 60–70% з імунітэтам, каб разарваць ланцужок перадачы. Яна таксама заявіла, што спрабаваць дасягнуць калектыўнага імунітэту, дазваляючы інфэкцыі свабодна распаўсюджвацца, ня варта, а гаварыць пра яго трэба ў кантэксьце вакцыны.⁠[[6]](#sob-ref-6)

У дасьледаваньні ў Journal of Medical Ethics (Bullen і суаўтары, 2023) адзначана, што карысьць калектыўнага імунітэту для грамадзкага здароўя часта прыводзяць як апраўданьне прымусовай палітыкі вакцынацыі.⁠[[7]](#sob-ref-7)

У Беларусі прышчэпкі ад грыпу робяць штогод. Паводле зьвестак прэс-службы Мінздароўя на 26 лістапада 2024 году, вакцыну атрымалі ўжо больш за 1.25 млн чалавек. У ліпені 2015 году плянавалася прышчапіць ад грыпу ня менш за 40% насельніцтва краіны.

Кірыл Ігнатаў у лістападзе 2024 году заявіў, што прышчэпка абараняе ад цяжкага цячэньня грыпу і неспрыяльных наступстваў. CDC для ЗША рэкамэндуе прышчапляцца кожны сэзон усім, каму споўнілася 6 месяцаў, за рэдкімі выключэньнямі.⁠[[1]](#sob-ref-1)

Даведка

### Як уладкаваная сэзонная вакцына

Вакцына паказвае імуннай сыстэме антыгены віруса грыпу: забіты вірус або яго часткі. Абарона скіраваная на тыя тыпы віруса, якія ўвайшлі ў склад вакцыны ў гэтым сэзоне. Прышчэпка зьніжае рызыку захворваньня, шпіталізацыі і сьмерці, а ў хворых часта палягчае перабег. Лепей прышчапіцца да пачатку сэзону. Вірусы грыпу пастаянна мяняюцца, таму ВОЗ двойчы на год дае рэкамэндацыі па штамах для паўночнага і паўднёвага паўшар'яў, пасьля чаго вытворцы выпускаюць вакцыну. Імунітэт з часам слабее, гэта яшчэ адна прычына прышчапляцца штогод. Асабліва важная прышчэпка дзецям, пажылым, цяжарным, людзям з хранічнымі хваробамі і аслабленым імунітэтам, а паводле рэкамэндацыі ВОЗ яшчэ і мэдыкам.

Крыніцы

- [cdc.gov](https://www.cdc.gov/flu/vaccines/keyfacts.html)

- [Hensley і суаўтары, 2009, Science](https://doi.org/10.1126/science.1178258) doi.org

- [theconversation.com](https://theconversation.com/what-is-herd-immunity-a-public-health-expert-and-a-medical-laboratory-scientist-explain-170520)

- [pubmed.ncbi.nlm.nih.gov](https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/33621500/)

- [Morens і суаўтары, 2022, The Journal of Infectious Diseases](https://doi.org/10.1093/infdis/jiac109) doi.org

- [who.int](https://www.who.int/emergencies/diseases/novel-coronavirus-2019/media-resources/science-in-5/episode-1)

- [Bullen і суаўтары, 2023, Journal of Medical Ethics](https://doi.org/10.1136/jme-2022-108485) doi.org
