Палітыка Апазыцыя

Вадзім Пракоп’еў заявіў, што Офіс Ціханоўскай баіцца канкурэнцыі, і заклікаў Сьвятлану Ціханоўскую прыслухацца да мужа

Прадпрымальнік Вадзім Пракоп'еў у калёнцы для DW Беларусь падтрымаў Сяргея Ціханоўскага, які ў стрымах крытыкуе Офіс жонкі і аспрэчвае яе легітымнасьць. Ціханоўская ў адказ казала пра ягоную «траўму» і працу на СТВ.

Сяргей Ціханоўскі і Сьвятлана Ціханоўская — Вадзім Пракоп'еў заявіў, што Офіс Ціханоўскай баіцца канкурэнцыі, і заклікаў Сьвятлану Ціханоўскую прыслухацца да мужа
На ілюстрацыі: Сяргей Ціханоўскі і Сьвятлана Ціханоўская

Прадпрымальнік Вадзім Пракоп'еў у калёнцы для DW Беларусь напісаў, што лічыць патрэбным, каб Сьвятлана Ціханоўская прыслухалася да прапановаў мужа. Паводле ягонай ацэнкі, барацьба ўнутры дэмакратычных сілаў ужо ня столькі барацьба за будучыню Беларусі, колькі барацьба за выжываньне арганізацыі. Пракоп'еў сьцьвярджае, што Офіс Ціханоўскай «баіцца канкурэнцыі» і «ніколі не ўмеў у fair play».⁠[1]

Нагодай сталі стрымы Сяргея Ціханоўскага. Прыкладна праз 14 месяцаў пасьля вызваленьня ён вярнуўся да таго, чым займаўся да затрыманьня, і вядзе стрымы-выкрыцьці на YouTube-канале «Страна для жизни» (у сьпісе экстрэмісцкіх матэрыялаў Беларусі). Цяпер ён крытыкуе не толькі ўладу Беларусі, але і Офіс жонкі, некаторыя беларускія СМІ ў выгнаньні і аналітыкаў. Апошні стрым выйшаў шэсьць дзён таму, відэа сабрала больш за 14 тысяч праглядаў.⁠[2]

У гэтым стрыме, які доўжыўся тры з паловай гадзіны, Ціханоўскі сказаў, што ў ягонай жонкі цяпер ёсьць «пэўная легітымнасьць ад ЭЗ», але «легітымнасьці ад беларусаў як такой няма наогул» (у арыгінале словы прыведзены па-расейску). Ён таксама заявіў, што беларусы ў Беларусі «ціха жывуць, маўчаць», а многія ўжо пашкадавалі, што прагаласавалі за аб’яднанага кандыдата.⁠[2]

Пра беларусаў за мяжой ён сказаў, што большасьць стала апалітычнай, уладкавалася, атрымала дакумэнты і від на жыхарства, працуе і плаціць крэдыты.⁠[2]

У іншым стрыме Ціханоўскі раскрытыкаваў паводзіны жонкі ў жніўні 2020 году. На ягоную думку, калі б яна тады засталася ў Беларусі, нават з рызыкай апынуцца за кратамі, у пратэсту было б болей шанцаў. Нагодай стаў відэазварот Сьвятланы Ціханоўскай да былых палітвязьняў, якія падпісалі ліст да Эўразьвязу.

Адносіны зь Сяргеем Ціханоўскім

Пракоп'еў расказаў, што да траўня 2026 году быў «добраахвотным памочнікам» Сяргея Ціханоўскага ў ЗША, а цяпер яны, паводле ягоных словаў, «проста паплечнікі». Сваю калонку ён прысьвяціў таму, які шлях Ціханоўскі выбраў пасьля пераезду ў ЗША.⁠[1]

Былы прэс-сакратар Ціханоўскага Сяргей Беспалаў кажа, што Ціханоўскі зблізіўся з рэстаратарам і блогерам Пракоп'евым, які жыве ў ЗША. Паводле Беспалава, у 2022–2025 гадах Пракоп'еў не раз крытыкаваў Офіс Сьвятланы Ціханоўскай за «бездапаможнасьць», «пасіўнасьць» і непразрыстасьць.

Канфлікт з Офісам

Пра нядаўнія стрымы Ціханоўскага Пракоп'еў піша: «мякка кажучы, не дыплямат», але на іншае ён і не разьлічваў. Затое, паводле ягоных словаў, мог прадказаць, як зь Ціханоўскім абыдуцца ў Офісе пасьля вызваленьня, і таму прапанаваў яму пераехаць і працаваць на беларускія інтарэсы ў ЗША. Пракоп'еў працягвае сьцьвярджаць, што лёс вольнай Беларусі спачатку вырашыцца ў Вашынгтоне, а потым у Менску.

Свой разьлік ён называе рызыкоўным, але лягічным: Амэрыка, паводле ягоных словаў, любіць змагароў за свабоду, а харызматычны Ціханоўскі меў ненулявыя шанцы стаць пазнавальнай фігурай у Вашынгтоне. Паводле вэрсіі Пракоп'ева, пасьля пераезду Ціханоўскі, хоць і са спазьненьнем, узяў няблагі разгон, а яны працавалі «як гоншчык і штурман». Ён пералічвае выступы ў Эўрапарлямэнце, Кангрэсе і ўнівэрсытэтах, калонку ў The Washington Post і сустрэчы з Джонам Коўлам і Крысафэрам Сьмітам. Усё гэта, піша ён, было толькі разагрэвам, а задача аказалася, магчыма, занадта амбіцыйнай для чалавека пасьля пяці гадоў у адзіночцы.

Пракоп'еў піша, што ў нядаўніх стрымах Ціханоўскі рэзка прайшоўся па журналісцкіх стандартах апазыцыйных СМІ і ўладкаваньні Офіса і прапанаваў перазагрузіць дэмакратычныя сілы. На пытаньні пра стратэгію, кадры і празрыстасьць, на ягоную думку, адказваюць спробамі мэдыя абясцэніць крытыка: інтанацыяй загалоўкаў, гульнёй з кантэкстам, штучным стварэньнем інфанагоды і наўмысным маўчаньнем. Ціханоўскага, лічыць ён, мэтадычна брэндуюць як параненага турмой, неўраўнаважанага абьюзэра і «Лукашэнка 2.0».

Пракоп'еў пытаецца, навошта Офісу змагацца з чалавекам, на чыім палітычным капітале той узьнік, і чаму не дамовіцца і не інтэграваць яго з усімі талентамі і хібамі. Сам жа называе пытаньне наіўным.

Іншую карціну малюе Беспалаў. Паводле ягоных словаў, зь Ціханоўскім было немагчыма працаваць праз грубасьць і «хамскія паводзіны». Ён сьцьвярджае, што Ціханоўскі патрабаваў ад журналіста апублікаваць ад свайго імя тэкст з рэзкай крытыкай супрацоўнікаў Офіса Франака Вячоркі і Дзяніса Кучынскага. Тэкст, паводле Беспалава, пачынаўся так: «Не магу глядзець, як Сяргея зноў робяць вінаватым і распаўсюджваюць ілжывую інфармацыю…». Самога Ціханоўскага, на ягоную ацэнку, манеры ператвараюць у «хама». Ціханоўскі, як вядома, незадаволены супрацоўнікамі Офіса, якім кіруе ягоная жонка.

Сьвятлана Ціханоўская адказала на крытыку мужа так: яму не далі прызнаньня, каб сядзець у Офісе і гаварыць, як трэба рабіць, і ў яго «была такая траўма». Яна спытала, чаму «са змагара з рэжымам ён стаў прапагандыстам», і згадала аўтарскую праграму на СТВ, дзе ён у смокінгу пад музыку з «Джэймса Бонда» «раскрывае сакрэты ўцекачоў». Сама яна, паводле яе словаў, «слава Богу, не бачыла гэтага».

Крытыка мэдыя ў выгнаньні

Пракоп'еў піша, што праблема «партыйных» СМІ не ўнікальная: у ЗША таксама ёсьць палітычна заангажаваныя мэдыя, але там можна выбіраць паміж CNN і Fox News, The New York Times і New York Post. У беларусаў, паводле ягоных словаў, «па-хатняму, па-вясковаму», і, за рэдкім выняткам, суцэльны «тэлемарафон».

Ён не думае, што Франак Вячорка тэлефануе рэдактарам па «ўрадавай вярцёўцы»: няма патрэбы, усе ўсё разумеюць, а рэфлекс выпрацаваны яшчэ з часоў «Інфапойнта». Галоўным дэфэктам Пракоп'еў называе залежнасьць вядучых СМІ ў выгнаньні не ад падпісчыкаў, а ад донараў, якія фінансуюць і рэдакцыі, і палітычныя структуры. Офіс, паводле ягоных словаў, прастадушна ганарыцца дапамогай у атрыманьні грантаў для рэдакцый, нібы канфлікту інтарэсаў няма, а аб’ектыўнасьць робіцца ахвярай «грантавай салідарнасьці». Становішча, дадае ён, часам ратуюць асобныя журналісты.

Фінансы Офіса

Пытаньні пра празрыстасьць Офіса ўздымаліся і раней. 19 верасьня 2023 году, паводле інфармацыі прэс-службы Офіса, ён атрымаў справаздачу аўдытарскай кампаніі MOORE Mackonis. Праверку Офіс прызначыў у адказ на грамадзкі запыт. Аўдытары вывучылі дакумэнты і справаздачы з пачатку рэгістрацыі да 31 сьнежня 2022 году і, як сказана ў справаздачы, парушэньняў або скажэньняў не знайшлі.

Паводле справаздачы, даходы Офіса за год склалі 176 тысяч эўра, зь іх 5.6 тысячы эўра — выручка ад продажаў, астатняе — фінансаваньне. Выдаткі склалі 182 тысячы эўра, амаль усё пайшло на апэрацыйныя патрэбы: заробкі, арэнду і іншае. У справаздачы таксама сказана, што грошы на дэмакратычныя пераўтварэньні часта выдзяляюць міжнародныя арганізацыі, а Офіс імі не распараджаецца і не вырашае, каму іх накіроўваць.

Сам Офіс паведамляе, што разам з партнэрамі правёў шэраг інфармацыйных і палітычных кампаніяў і канфэрэнцыяў, арганізаваў візыты Сьвятланы Ціханоўскай у дзясяткі краінаў і сотні сустрэч і званкоў з партнэрамі і беларусамі ўнутры краіны.

Кантэкст і біяграфія

Пракоп'еў не толькі абараняе Ціханоўскага, але і крытыкуе яго. Паводле ягоных словаў, Сяргей «не дыплямат», а школьнымі абзывалкамі і асабістымі выпадамі дапамагае апанэнтам сябе маргіналізаваць. Разам з тым ён піша, што Офіс «стаіць на ягоных палітычных плячах».⁠[1]

Пракоп'еў лічыць, што пасьля пераезду ў ЗША Ціханоўскаму трэба было перайсьці на іншы ўзровень ангельскай мовы, вывучыць амэрыканскую палітыку і адпаліраваць манеры, паступіўшы ў добры ўнівэрсытэт. Той выбраў іншы шлях і вярнуўся ў зону камфорту. Пракоп'еў называе гэта нізкай планкай, але кажа, што паважае выбар: блогерам дык блогерам, абы на карысьць справе.⁠[1]

Сам Пракоп'еў пакінуў Беларусь пасьля прэзыдэнцкіх выбараў 2020 году, а ў сьнежні 2023 году перабраўся ў ЗША. Двума месяцамі раней, у кастрычніку 2023 году, Сьледчы камітэт пачаў у дачыненьні да яго спэцыяльную вытворчасьць.

Каментары