Кіраўнік «Кропкі» адмовіў у прэзэнтацыі кнігі пра жонак палітвязьняў з-за Дзядка

Псыхолягіня Вольга Велічка плянавала 13 лістапада прэзэнтаваць у віленскай прасторы «Кропка» кнігу пра жонак палітвязьняў, але ўсяго за два дні да падзеі пляцоўку ёй адмовілі. Арганізатары атрымалі паведамленьне ад кіраўніка «Кропкі», былога палітвязьня Зьмітэра Фурманава: паводле яго словаў, прастора адмаўляе ў правядзеньні мерапрыемства з удзелам Міколы Дзядка.

Чаму менавіта Фурманаў прыняў такое рашэньне, зь існых выказваньняў не вынікае: свае матывы ён, судзячы па матэрыялах, публічна не выкладаў. Вядома, што адмове папярэднічаў адкрыты ліст фэміністак, адрасаваны і арганізатарам, і самой «Кропцы».

Супольнасьць фэміністак апублікавала адкрыты ліст з пратэстам супраць удзелу Дзядка, аўтара прадмовы да кнігі. Пад ім, паводле зьвестак на момант публікацыі, стаяла 25 подпісаў, частка — пад псэўданімамі, напрыклад «Дзедаўская Мыш». Сярод падпісантаў — блогерка Вольга Новік, Вольга Шпарага зь «ФэМгрупы Беларусь», былая палітвязьня Алана Гебрэмар'ям, журналісткі Дар'я Гордзейчык і Алена Дубовік.

Аўтары ліста прасілі арганізатараў выключыць Дзядка з удзельнікаў, а «Кропку» — не праводзіць прэзэнтацыю, калі ён застанецца ў праграме. Яны таксама лічаць, што тэматыка кнігі не адпавядае запрошанаму госьцю. Паводле іх словаў, Дзядок не ўзяў на сябе адказнасьць і не папрасіў прабачэньня.

Вядучай вечарыны запрасілі журналістку Анастасію Занько, сярод удзельнікаў, апроч аўтаркі, значыліся былыя палітвязьні Уладзімер Лабковіч і Мікола Дзядок. Сама кніга выйшла ў выдавецтве Gutenberg: у ёй гісторыі 15 беларусак, сярод якіх Сьвятлана Ціханоўская. Паводле неафіцыйнай інфармацыі, «Кропка» скасавала прэзэнтацыю пасьля ліста.

Ліст спасылаецца на гісторыю Яны Стасяловіч. У лютым 2025 году яна публічна расказала пра адносіны зь Дзядком, якія пачаліся, калі ёй было 16 гадоў, а яму 29. Яна апісала ціск, кантроль, пагрозы, сэксуалізаванае і рэпрадуктыўнае прымушэньне, а пазьней заявіла, што ўспрымае тое, што здарылася, як пэдафілію.

Дзядок пацьвердзіў розьніцу ва ўзросьце і тое, што сустракаўся зь Янай прыкладна паўгода, але абвінавачаньні ў псыхалягічным і сэксуалізаваным гвалце адхіліў. Паводле яго словаў, прабачэньня ён папрасіў неўзабаве пасьля расстаньня. У лістападзе, выйшаўшы на волю ў верасьні, ён апублікаваў сваю вэрсію: напісаў, што ўсьведамляе адказнасьць і шкадуе, калі прычыніў Яне боль. Ён таксама казаў, што Яну маглі выкарыстаць беларускія спэцслужбы для яго дыскрэдытацыі.

Пракамэнтаваўшы скасаваньне, Дзядок напісаў, што Велічка падняла важную тэму нябачнага гвалту ў сем'ях, траўмаваных рэпрэсіямі, і выказаў надзею, што падпісанты лістоў гэтак жа энэргічна будуць змагацца з Лукашэнкам, як зь ім. Сама Велічка лічыць, што атрымаўся канфлікт фэміністак супраць фэміністкі.

Дата і час прэзэнтацыі засталіся ранейшымі — 13 лістапада а 19:00, — але гасьцей запрашаюць у іншае месца: Велічка паведаміла адрас Bokšto g. 4. Яшчэ адна прэзэнтацыя кнігі пройдзе 14 лістапада на фэстывалі «Прадмова» ў Варшаве.