Будрыс абвергнуў ціск ЗША на Літву з-за транзыту беларускага калію, а амэрыканскія чыноўнікі называюць гэта ініцыятывай Коўла

Міністар замежных спраў Літвы Кястутыс Будрыс 5 лістапада ў інтэрвію радыё Žinių radijus абверг інфармацыю пра ціск ЗША на Вільню з мэтай аднавіць транзыт беларускага калію. «Магу з поўнай адказнасьцю заявіць — нічога падобнага ў цяперашні час не адбываецца (…), гэта абсалютна не адпавядае рэчаіснасьці», — сказаў ён, камэнтуючы публікацыю Politico.

Прадстаўнікі адміністрацыі ЗША ў размове з The Kyiv Independent выказалі незадаволенасьць тым, што зьнешнепалітычныя ініцыятывы адміністрацыі Трампа канкурыруюць між сабой і дрэнна ўзгодненыя.

Politico паведаміла 29 кастрычніка, што Коўл абмяркоўваў зь літоўскімі дыпляматамі магчымасьць аднавіць пастаўкі калію праз порт Клайпеды.

Паводле сьцьверджаньня Kyiv Independent, спробы адкрыць парты Літвы для беларускага калію — ініцыятыва спэцпасланьніка Трампа па Беларусі Коўла, а не Белага дома, і шырокай падтрымкі ў Вашынгтоне яна не мае. Амэрыканскія чыноўнікі, як піша выданьне, кажуць, што Коўл рэалізуе самастойную ініцыятыву, а не ўзгодненую дзяржаўную палітыку. У адміністрацыі прэзыдэнта ЗША яна, паводле сьцьверджаньня выданьня, амаль не знаходзіць падтрымкі.

Адзін з субяседнікаў выданьня сказаў, што кадравыя дыпляматы Дзяржаўнага дэпартамэнту часта не ведаюць пра ініцыятывы, якія самастойна прасоўваюць Коўл і Стыў Уіткаф.

Эўрапейскі чыноўнік, знаёмы з пазыцыяй Вільні, сказаў выданьню, што Дзяржаўны дэпартамэнт ЗША ніколі не падымаў перад Літвой пытаньне пра аднаўленьне транзыту беларускіх угнаеньняў і што ініцыятыва зыходзіць выключна ад Коўла.

Будрыс у эфіры LRT заявіў, што транзыт угнаеньняў — гэта санкцыі Эўразьвязу і нацыянальныя меры Літвы, у сьпіс тэмаў для абмеркаваньня зь ЗША ён не ўваходзіць. «Мы пра гэта не казалі… Гэта наша справа» (пераклад). Паводле яго слоў, з амэрыканскім пасланьнікам абмяркоўваліся санкцыі супраць Менску, а ўгнаеньні не закраналіся. Саветнік прэм’ер-міністра Літвы Ігнас Дабравольскі раней заявіў, што Літва не вядзе перамоваў пра транзыт.

Аднак цытата Будрыса, якую прыводзяць са спасылкай на сустрэчу, гучыць інакш: «Да сёньняшняга дня, як публічна, так і вам, я паўтараў, што на нас няма ніякага ціску з боку амэрыканцаў і ніякіх пытаньняў, зьвязаных з угнаеньнямі — як гэтыя санкцыі ўводзяцца і падобнае. Сёньня я магу сказаць, што ціск узьнікае» (пераклад). Паводле зьвестак крыніц BNS, міністар сказаў на сустрэчы, што ціск аказваецца не толькі на Літву, але і на іншыя краіны рэгіёну. Раней Будрыс казаў, што вяртаньне да транзыту магчымае толькі законнымі сродкамі, а Вільня імкнецца мінімізаваць уплыў на бізнэс, не аслабляючы санкцыйную палітыку.

Першапачаткова паведамлялася, што гэта афіцыйнае зьвяртаньне спэцпасланьніка Коўла, але гэтая інфармацыя не адпавядае рэчаіснасьці: гаворка пра неафіцыйнае зьвяртаньне, накіраванае Дзяржаўным дэпартамэнтам ЗША.

У пачатку 2022 году Літва забараніла транзыт беларускіх грузаў у рамках санкцый Эўразьвязу, і ўгнаеньні фактычна апынуліся адрэзанымі ад партоў. З 1 лютага 2022 году спынілі і транзыт калійных угнаеньняў. У студзені 2022 году «Літоўскія чыгункі» адхілілі заяўкі трох беларускіх кампаній на перавозку калійных угнаеньняў «Беларуськалія» ў порт Клайпеды.

Сусьветная цана на калійныя ўгнаеньні ў кастрычніку 2026 году склала 357.50 даляра за тону, годам раней — 352.00.