Беларускі фільм «Лісты» Андрэя Куцілы атрымаў «Залатога голуба» на DOK Leipzig

Дакумэнтальны фільм беларускага рэжысэра Андрэя Куцілы «Лісты» («Лісты») атрымаў «Залатога голуба» — галоўную ўзнагароду міжнароднага конкурсу паўнамэтражных дакумэнтальных фільмаў на фэстывалі DOK Leipzig у Германіі. Акрамя таго, стужцы прысудзілі спэцыяльную прэмію MDR Documentary Award.

Фільм таксама трапіў у шорт-ліст Эўрапейскай кінапрэміі 2027 году ў катэгорыі «Лепшы дакумэнтальны фільм». Раней, на Вэнецыянскім фэстывалі, стужка атрымала прэмію The Impact Golden Globes Prize for Documentary.

Прэмію MDR фільм атрымаў 31 кастрычніка на 69-м фэстывалі дакумэнтальнага і анімацыйнага кіно DOK Leipzig як выбітны ўсходнеэўрапейскі дакумэнтальны фільм. Грашовая частка прэміі складае 3000 эўра.

Прэмію ў 1995 годзе заснавала нямецкая тэлерадыёкампанія Mitteldeutscher Rundfunk. Яна не ўваходзіць у лік асноўных конкурсных прызоў фэстывалю, а лічыцца партнэрскай узнагародай.

«Залаты голуб» — галоўны прыз міжнароднага конкурсу паўнамэтражных дакумэнтальных фільмаў. Фэстываль заснаваны ў 1955 годзе і лічыцца адным з найстарэйшых у сьвеце.

У абгрунтаваньні ўзнагароды гаворыцца, што фільм праз досьвед мужчынаў і жанчын — тых, хто гаворыць, малюе і змагаецца, — ператварае сьведчаньні ў супраціў (пераклад). Журы адзначыла і рэжысэра, які адмаўляецца дазволіць краіне зьнікнуць з поля зроку (пераклад).

Сусьветная прэм'ера «Лістоў» адбылася на Вэнецыянскім кінафэстывалі ў верасьні. Там фільм атрымаў прэмію The Impact Golden Globes Prize for Documentary.

Фільм пабудаваны на асабістых гісторыях, лістах і сьведчаньнях людзей, якія прайшлі праз рэпрэсіі і зьняволеньне або былі вымушаныя пакінуць радзіму. У цэнтры сюжэту — лёсы пяці чалавек, сярод іх гісторыя Вітальда Ашурка, які загінуў у калёніі. Турэмныя малюнкі і дзёньнікі маладой мастачкі і студэнткі леглі ў аснову анімацыйных фрагмэнтаў.

Паводле слоў самога Куцілы, гэта спроба празь лісты, дзёньнікі і галасы беларусаў, якія апынуліся рэпрэсаванымі, ва ўтрыманьні ці ў выгнаньні, расказаць пра сучасную Беларусь: пра боль, мары і кошт гэтай мары. Пытаньне ахвярнасьці, дадаў ён, кожны вырашае для сябе.

Арганізатары фэстывалю апісалі фільм як акт супраціву празь перажываньні беларусаў (пераклад). Іншая ацэнка ў атрыманых водгуках называе яго «зборам сьведчаньняў жаху, які адбываецца ў самым сэрцы Эўропы» (пераклад).

Над стужкай Куціла працаваў больш за пяць гадоў. Яе зрабілі ў міжнароднай каапэрацыі: удзельнічалі нямецкая кампанія Inselfilm Produktion, польскі фонд Doc Edu Foundation і літоўская кінакампанія Moonmakers.

Куціла нарадзіўся ў Баранавічах, скончыў факультэт журналістыкі БДУ і вучыўся ў Беларускай дзяржаўнай акадэміі мастацтваў.

Гэта не першая ўзнагарода рэжысэра. У лістападзе 2022 году яго фільм пра кветкі перамог у дакумэнтальным конкурсе Варшаўскага кінафэстывалю. У сьнежні 2022 году ён атрымаў гран-пры фэстывалю «Чалавек у небясьпецы» ў Лодзі.

Фільм, які дае голас тым, каго прымусілі змоўкнуць, пачулі і высока ацанілі за межамі краіны, і ад гэтага прызнаньне становіцца яшчэ больш значным, лічаць аўтары водгуку на ўзнагароду (пераклад).